Në kuadër të vlerësimit të personaliteteve, për kontribut të veçantë në fusha të ndryshme të jetës, Kryetari i Bashkisë së qytetit Vlorë, zoti Shpëtim Gjika, me propozim të Institutit të Librit dhe Promocionit "Toena" i jep:
shkrimtarit Myrteza Mara titullin:
"MIRËNJOHJE E QYTETIT TË VLORËS"
me motivacionin:
"Për kontribut të veçantë në fushën e kulturës,
për krijimtari të spikatur në fushën e letrave dhe botimeve,
duke krijuar një imazh pozitiv për Vlorën dhe komunitetin e saj.
Për nxitjen, inkurajimin dhe mbështetjen e vlerave krijuese e artistike
të autorëve vlonjatë në fushën e poezisë dhe prozës"
KRYETARI:
Shpëtim Gjika
Vlorë, 20 Prill.2010
Veprimtaria u zhvillua ne Teatrin "Petro Marko" të qytetit. Morën pjesë shkrimtarë, intelektualë, qytetarë, nxënës e studentë, miq e dashamirës të autorit. Ishin gjithashtu autoritete të pushtetit vendor, deputetët: Fatmir Toçi e Ardian
Kollozi, Kryetar i Klubit të Shkrimtarëve “Drita”, Nase Jani, etj.
Fjalën e hapjes e mbajti drejtoresha e shtëpisë botuese "Toena", zonja Irena Toçi, e cila vuri në dukje se prania e shkrimtarit Myrteza Mara në bibliotekat e Toenës,me poezitë e prozën e tij, ka gjetur interesin e lexuesve të të gjitha moshave, por kryesisht të të rinjve. Librat e këtij autori, kryesisht romanet si “Lisjana” apo “Dy dashuri” kanë ecur në udhën e ribotimit...
Profesor Josif Papagjoni, kritik arti, bëri një analizë të hollësishme të krijimtarisë së Marës, sidomos prozës së tij, duke e veçuar lirizmin poetik të saj dhe frymës së kohës. Mara, theksoi oratori, është një zë i veçante në letërsinë e sotme shqiptare. Gjetja, portretizimi i subjektit dhe objektit bëhet jo vetëm me pasion, por dhe me kulturë profesionale, duke i dhuruar lexuesit vepra te admirueshme si "Lisiana", "Dy Dashuri", "Gruaja e një ëndrre të bardhë" e deri tek "Semaforët e thyer".
Kryetari i Klubit të Shkrimtarëve Shqiptarë në Botë “Drita”, shkrimtari Nase Jani, i cili kishte ardhur posaçërisht nga Athina, pasi solli përshëndetjen e shkrimtarëve të Klubit “Drita”, ku edhe Myrteza Mara është në Kryesinë e këtij Klubi, mbajti ese-ne “Poeti, njeriu i së nesërmes” . “Myrteza Mara është poet në poezi dhe ndjehet poet në prozë.... Poeti, siç di të gjejë virgjërinë e fjalës, (se ndryshe nuk mund të jetë poet), di të zbulojë edhe virgjërinë e natyrës (dhe këtë mund ta bëjë vetëm poeti).
.... Myrteza Mara është poet-lirik, që e ngjyen penën në shpirtin e natyrës dhe shpirtin e njeriut. Kryefjala egjithë krijimtarisë së tij është dashuria dhe e vërteta. Dashuria dhe e vërteta, gjer në dhimbje, për njeriun dhe natyrën.Mund të them me bindje se poezia është vetë dashuria e poetit. Ai, brenda dashurisë, zbulon variantet e dashurisë, si grafiku sizmik i tërmeteve. ...
Myrteza Mara është njeri me fuqi krijuese, që shikon brenda trurit dhe shpirtit të njeriut.-theksoi NasJa, duke u ndalur tek proza e Myrteza Marës. Novela “Lisjana”, e pëlqyer dhe nga rinia shqiptare, që studion në Athinë, është shumëfishuar me fotokopje.
Pastaj, Kryetari i Klubit “Drita” shpalli Myrteza Marën, fitues të Çmimit “Ali Asllani” “Liriku më i mirë i vitit”, me librin poetik “Sytë e erës”. Ky Çmim jepet nga Klubi “Drita” dhe Ambasada shqiptare në Athinë. Ky Çmim do të jepet në një veprimtari të posaçme. Një stilolaps-dhuratë nga Nju-Jork Kolegj, për autorin e “Lisjanës”, ishte dhe surpriza e dytë, që kishte ruajtur NasJa në atë veprimtari të bukur –nderi. Pastaj, shkrimtari i ardhur nga Athina, Nase Jani, që është dhe qytetar i “Vlorës poete”, propozoi për ngritjen e shtatoreve për dy shkrimtarët e shquar: Petro Marko e Ali Asllani, që janë nderi i Vlorës dhe i gjithë Kombit Shqiptar. Ky propozim u duartrokit nga treqind pjesëmarrësit në sallë.
Deputeti Ardian Kollozi përshëndeti të pranishmit dhe uroi Marën për titullin, duke theksuar se respektimi i figurave të shquara në fusha të ndryshme është respekti për Vlorën, kulturën dhe komunitetin...
Nxënës të shkollave të mesme të qytetit dhe aktori në pension Ali Roshi recituan poezi të Marës, duke i dhënë karakter festiv veprimtarisë. Nxënëset: Brikena Boraku, Edilberta Mitro, Fiona Karalliu, Elisa Toshkollari, Denada Tozaj, etj. kishin përzgjedhur poezi të spikatura dhe i interpretuan me pasion të veçantë duke përcjellë emocione në sallë.
Nënkryetari i Bashkisë së Vlorës, z. Edmond Leka ftoi deputetin Fatmir Toçi për të dorëzuar titullin. Para dorëzimit të titullit, zoti Toçi u ndal shkurtimisht në vlerat e botimeve të Marës dhe mirëpritjen nga tregu i lexuesve, duke theksuar se libra të këtij autori janë ribotuar disa herë. Kontribut të veçante, theksoi zoti Toçi, Mara ka për afrimin dhe grupimin e forcave krijuese letrare të qytetit...
Shkrimtari Myrteza Mara, pas marrjes së titullit, mes emocioneve dhe duartrokitjeve të të pranishmëve tha: “Unë mund të flas gjatë, se ne shkrimtarët jemi njerëzit e fjalës, por përsëri nuk mund të flas aq bukur sa folën sot këtu për mua. Prandaj, do them vetëm një fjalë, veç u lutem merrni të gjithën me germa të mëdha: FALEMINDERIT!”
Ne hollin e teatrit "Petro Marko" ishte shtruar një koktejl i pasur, ku të pranishmit uruan sërish autorin dhe familjen e tij, duke bërë dhe fotografi të shumta. Nuk mungoi edhe këndi i librave të autorit, ku për të interesuarit jepeshin me autograf.
Më pas, me miqtë e ardhur nga larg dhe familjarët, atmosfera e gëzimit u zhvendos në Nartë, me një drekë të pasur me prodhime deti! Veprimtarinë e ndoqën gjithë Televizionet e qytetit të Vlorës si dhe TV-Apollonia, i qytetit të Fierit.
(Për të ditur më shumë lexuesi për Lindita Agollin, i kërkuam të na thotë diçka për jetën e saj dhe veprimtarinë letrare. Si përgjigje, na dërgoi këtë letër.)
Jam ndjerë gjithnjë keq kur më kanë kërkuar jetën letrare, sepse unë nuk e konsideroj të tillë atë pak "jetë letrare" që kam. Njeriu duhet të japë shumë më shumë, të investojë shumë më shumë, të jetë në vëmendjen e lexuesit shumë më shumë, për të thënë pastaj se ka apo s’ka një jetë letrare për t’u treguar të tjerëve... e unë, nuk e ndjej veten brenda asaj bote aq magjepsëse... Zakonisht u kam qëndruar larg elozheve dhe lavdëratave, a ndoshta ndofta edhe kur kam hasur në ndonjë të tillë, natyra ime prej trungut familjar, më ka tërhequr veshin e më ka thënë se "ka ende rrugë gjer në prag të hyrjes...!"
Përveç kësaj, jam tepër e pafuqishme ekonomikisht dhe nuk kam mundur ta ndihmoj veten duke botuar aq sa kam në arsenalin tim letrar personal... dhe kushte familjare aspak të favorshme... Gjithsesi, nëse ndihmon sadopak për prezantim, po them diçka për veten, ose më mire le të them "mbani mend çfarë vlen nga ato që do them".
Ajo çfarë unë mbaj mend dhe në njëfarë mënyre më tregoi se ekzistonte edhe një rrugë tjetër - ajo e të shkruarit - ka qenë një poezi e botuar në revistën "Shqiptarja e re". Dhe dihet, poezitë e para i kushtohen mësuesit dhe nënës. Atëherë isha vetëm nëntë vjeçe. Me pas, riangazhimet e mia me shkrimet dhe poezinë kanë qenë gjatë periudhës së shkollës së mesme (unë e kam kryer atë në gjimnazin "Sami Frashri, Tiranë") Ka qenë një periudhë kur ndonjë shkrim, hartim, poezi a tregimi im gjente një copëz vend në gazetën Rinia a ndonjë tjetër.
Ishte mosha e studentit ajo që më dha një shtytje të madhe për të shkruar. Mbaj mend, ne 1978, Shkurt ka qenë, në një konkurs të gazetës Studenti i Bujqësisë, tregimi im "Poezia e shoqes" fitoi çmim. Atëherë unë ndiqja studimet në Fakultetin e Zooveterinarisë, Dega Zootekni. Dhe ky ishte një moment që tek unë zgjoi shpresën se "nuk është shkolla ajo që të bën krijues letrar". Sepse dihet mirë që, në atë kohë, perceptimi i të lëvruarit të një fushe shihej ngushtë...aq ngushtë saqë vlerësimi i prirjeve dhe aftësive bëhej në varësi të shkollës që ndiqje. Psh, unë pata njohur të porsadiplomuar në letërsi që, jo vetëm nuk mund të shkruanin dy radhë hartimi, por edhe për nga drejtshkrimi ishin keq fare. Nuk dinin të shkruanin sipas standarteve ortografike dhe gramatikore dhe në sintaksë bënin gafa serioze.
* * *
Nga 1982 kur mbarova studimet dhe deri ne 1990, punova në Lushnje. I kujtoj me dhimbje ato kohë, por edhe me kënaqësinë që gjendesha brenda një bote që ishte e imja dhe më pranonte pa kushte e kufij. Kujtoj se si nuk pushoja së "zhgarravituri" vargje e tregime, se si kur vija në Tiranë ndonjë ditë jave, vrapoja në Lidhjen e Shkrimtarëve dhe tentoja të takoja ata që kishin në dorë për të botuar ndonjë gjë.
Filan Fisteku (emrin nuk dua ta përmend për etikë dhe për edukatën me të cilën jam ushqyer) sa herë shkoja atje, më thoshte "këto tema lërja Kadaresë dhe Agollit, ti shkruaj ndonjë gjë për kooperativën!" E ku e dinte ai se ç’do të thoshte të shkruaje për kooperativën?! E ku e dinte ai se e vetmja gjë që ta shkatërronte muzën dhe frymëzimin, ishte pikërisht kooperativa?! E ku e dinte ai se, të shkruaje çfarë bëhej në kooperativë, do të thoshte të ndërgjegjësoheshe ti vetë dhe të tjerët për vetëvrasjen, dhe të rivetëvriteshe duke marrë edhe dhjetëra të tjerë me vete!!
Të shkruaje për kooperativën do të thoshte të tregoje se si Kadriu, një fshatar të cilit i vdiq djali 5 vjeç ,nga ftohja dhe nga ushqimi i keq, nuk arriti dot të marrë një copë letër nga kryetari i kooperativës për të bërë drekën e varrimit!
Atij personi, Filan Fistekit, unë kurrë nuk i thashë se isha mbesa e Kryetarit të tij! Nuk arrija të prekja logjikën se, për mua, ai ishte si për të gjithë të tjerët: Kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve, ku po të kërkoja, me siguri të padiskutueshme do ta kisha gjetur mundësinë për tu botuar. Dhe ky ndoshta ka qenë gabimi im më i madh: nuk e përdora kurrë emrin e xhaxhait tim për të përfituar! Për asgjë! As për shkollën, as për emërimin dhe as për botimin e shkrimeve. Që ishte gabim, e them shumë çiltërsisht dhe pa e cenuar ndërgjegjen e as logjikën, me vetëdije të plotë. Por ja që kështu ishte dhe unë s'jam duke thënë asgjë të re.
Po Dritëroi?!
E, meqë më pyetët po ju them se mes nesh ekzistonte një kod moral sipas të cilit asnjëri prej nesh brenda familjes dhe të afërmve nuk shkelte parimet... ashtu e kuptonim dhe ashtu e kemi edhe sot; gjithçka në jetë arrihet dhe është e merituar mbi bazën e aftësive individuale. Dhe kjo, sinqerisht, sidomos në fushën e artit, vlen mbi çdo lloj morali tjetër nëse do të jesh prej vërteti. Madje këtë e kam shprehur edhe në një nga poezitë e mia: Nën hije jo/ s'kam dashur kurrë të rritem/pak Diell sa shumë më mbush/nën hije venitem dhe jam askush/ etj etj...
Po më pas?!Eh, dihet... Për afro shtatë vjet e papunë. E ikur nga qyteti i lindjes dhe me profesion padrejtësisht të neglizhuar nga shoqëria. E harruar. Pastaj, në ato kushte aq të pafavorshme, ndërkohë që im shoq rraskapitej rrugëve të Europës dhe Ballkanit për të siguruar jetesën për familjen, unë nuk mungova të kryej studimet pasuniversitare dhe të mësoj gjuhë të huaja.
* * *
Mirëpo, koha shkon.... shkon dhe kurrë më nuk vjen.
Libri im i parë, ku unë përmblodha me përzgjedhje çfarë deri më atëherë kisha shkruar, u botua në 1995 nga Toena "Trokas në derë hedh hapin hyj". Në 2001, botova vëllimin me poezi "Mbi krahun e mjelmës" shtëpia botuese "Dritëro". Në 2006, vëllimi me poezi "Paso Doble" shtëpia botuese "Erik". Kam përkthyer fragmentarisht dhe redaktuar plotësisht "Kurrikula Bazat dhe Themelet " një libër rreth 600-700 faqe, shkencor metodik, në bashkëpunim me një grup shkencor të Institutit të Kërkimeve Pedagogjike. Kam redaktuar dhe përkthyer një sërë librash universitarë si dhe tekste shkollorë. Edhe libra artistikë me poezi, ese dhe publicistikë, kam redaktuar. Kam shkruar vazhdimisht ese, artikuj socialë, kritikë dhe profesionalë në shtypin e përditshëm. Ndërkohë kam në dorë një vëllim me poezi dhe një me tregime. Do botoj atë me poezi më parë sepse është pothuajse gati. Për librin me tregime më duhet të punoj edhe më, por kështu edhe më për mbarë më vjen nga ana financiare, njëherë njërin e pastaj tjetrin... Dëshiroj (them dëshiroj për sa kohë nuk i jam futur ende punës) të nxjerr një libër ku të përmbledh gjithë përsiatjet e mia filozofike e psikosociale si dhe një tjetër profesional në fushën e punësimit. Po të gjitha këto, për sa kohë nuk kanë prekur dorën e lexuesit, mbeten brenda ëndrrës.
Çfarë tjetër?!
Ah, jo! Këtë do ta them njëherë tjetër dhe është e justifikuar të mos e zbuloj, pasi mendoj se është shumë e guximshme... kështu më duket mua të paktën.
Çfarë bëj, me se merrem sot?!
Aktualisht punoj në Ministrinë e Punës dhe Çështjeve Sociale. Jam në një prej drejtorive më të mëdha të saj që merret me punësimin. Specialiste dhe trainere në fushën e punës. E dua. E dua punën që bëj. E shoh me shumë perspektivë për vendin në përgjithësi dhe veten në veçanti. Më ka dhënë mundësinë e kualifikimit të vazhdueshëm dhe pasurimit tim profesional në Institucione dhe Organizata Ndërkombëtare duke ma bërë lidhjen me punën edhe më organike, edhe më të ngushtë. Gjej në të shumë hapësira ku "krijimtaria" (le të themi kështu) profesionale mund të zhvillohet e të sjellë gjëra me vlerë në raport me fushën e punës. Për më tepër është një fushë që ngërthen shumë elementë të sjelljes njerëzore në situata të ndryshme specifike, gjë që ndjej të përputhet me prirjet e mia. Për këtë e kisha fjalën kur thashë se kam në mend të nxjerr një libër profesional.
Po, pak a shumë, këto janë “veprimtaria” ime, ndoshta si shumëkush tek ne me vështirësitë që dihen; mundim dhe kushte të pafavorshme sociale dhe ekonomike.
Faleminderit
Jam grua
Nuk jam shpirti i një burri
Që vargje t’i thur bukurisë femërore
Që më djeg sa herë shfaqem si e vetmja alternativë
Gjinore e dashurisë
Dashurisë qiellore
Asaj bukurie që më tremb thyer bashkë me valën në ujë
Dhe ku rinia tret imazhe të pa kthim...
Nuk jam shpirti i një burri dhe as pamja
Për të qenë një këngë me zërin e tij
Fshehur pas Safos moderne përgjysmë grua-burrë
Dashuruar me kopjen e vet monstruoze.
Se s’dua
Se s’dua të harroj se ka një portë tjetër
Ku hyj si qelizë e gjendem shpirt
Dhënë pas një burri që më sjell tek vetja
E më mbështjell me lëkurën e tij.
Nuk jam shpirti i një burri
Esenca e tij jam…
Përmbi kubenë e qiellit
Kur stalaktit’ i zemërimit të nisë të pikojë
E përmbi detin e trishtimit të tretet shkumëzimi
Me kripën le të shkrijë dhe pengu yt...
Jepmë sinjal si një puhizë
Që gjethen e shtyn përkundër erës
A shenjë më bëj heshtur pa gojë
T’i japësh ajrit shkëlqim të Diellit
Pastaj të dy do të kujtojmë
Çfarë Leonardo kish ndërmend kur tha
Se trupi ynë qëndron nën tokë
Nën qiellin toka gjithashtu
Po shpirti
Shpirti kurdoherë
Përmbi kubenë e Qiellit…
Qyteti im
Vendlindja ime që gdhihesh mes shpresës dhe zhgënjimit
Nemitur mes pluhurit dhe mohimit
Mejhane barqesh që gushkuqojnë ditën
dhe kukuvajkojnë natën
Mbetur peng në një sahat të vjetër që shtyp
mesditën dhe mesnatën
Si vorbull qorrash që vijnë përqark
Gjakosin shikimin tim
Pa ditur kurrë se drita vjen nga larg
Atje
Pas shpatullës së Dajtit…
Ah, këta demonët
Kur brenda teje lëvizin demonët
Dhe turfullojnë në prag shpërthimi
Atëherë tatuazhet shndërrohen në yje
Dhe të rrëfejnë udhët në çaste përdëllimi.
Gjinjtë e mi, si kupa të arta piji
Plot lëng nën bekim hyjnor gatuar
Dhe shtigjet e Niagarës do shfaqen
Bishën brenda teje kanë zgjuar.
Ah, demonët e tu me sy të zjarrtë
Që kridhen në mistere çmendurish
Ma zhveshin lëkurën si rrobe të vjetër
Më kthejnë në jetë sërish e sërish…
Përtej vetes
Atje
në të gdhirë
ndonjëherë
do ngrihem ngadalë nga shtrati mos të të zgjoj
do shihem në pasqyrë të shquaj gjurmët e natës me shtrëngate
pastaj, do gjej karficën e humbur çarçafëve të rrudhosur
flokët do t'i zhbëj mbi kokë.
Atje
në të gdhirë
ndonjëherë
do gjendem në mes të kuzhinës pa ditur nga t'ia nis
do mendohem dy tri sekonda e pastaj
do marr një kovë në dorë a diç për të pastruar
do ta filloj nga ballkoni...
Atje
një ditë
ndonjëherë
do ndris shtëpinë si Zanë e padukshme
pastaj përsëri do shihem në pasqyrë
karficën do zbërthej flokëve të pushpurisur
do krihem me kujdes.
Atje
në mëngjes
përherë
do të vij si pupël buzë shtratit të të puth tek fle
fjalët e Magdalenës do belbëzoj si pëshpërimë
transparente do dal nga porta jashtë askush të mos më shohë
U lind më 29. 1. 1943 në qytetin e Vlorës. Ka mbaruar studimet e larta ushtarake dhe ka shërbyer , oficer me gradën kolonel, deri sa doli në lirim nga reforma më 1992. Që nga viti 1998-2006 ka drejtuar “Shoqatën e Shkrimtarëve” “Petro Marko”-Vlorë, në fillim sekretar e më pas kryetar. Në Shkurt 2006 zgjidhet Kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve, dega Vlorë dhe anëtar i Kryesisë së Lidhjes së Shkrimtarëve të Shqipërisë. Prej vitit 2006 është Anëtar i klubit të Shkrimtarëve Shqiptarë në Botë “Drita”.
Në 4 prill 2009, rizgjidhet Kryetar i Shoqatës “Petro Marko” Vlorë.
Autor i dhjetë vëllimeve me poezi, dy romane, një novelë. Fitues i “Penda e Artë” në konkursin “Kadmus” 2006, organizuar nga Klubi i Shkrimtarëve “Drita” & Revista “Pelegrin”. Çmimi “Çift & Harmoni” nga Shoqata “OPINION&VLLEH” në konkursin “San Valentino”-2006. Çmimi i Dytë në konkursin kombëtar “Poezi për Detin”, Durrës-2006. Aktualisht është President i firmës ndërtuese “MARA”-SH.P.K.
